Nhóm máu là gì?

Nhóm máu (Blood Type) của mỗi người được xác định bởi cấu trúc hóa học bên ngoài tế bào hồng cầu. Những cấu trúc hóa học này được gọi là kháng nguyên.

Nhóm máu của bạn được quyết định bởi gen bạn thừa hưởng từ cha mẹ.

Các loại nhóm máu

Năm 1901, nhà bác học Karl Landsteiner đã phát hiện ra hệ nhóm máu ABO, mở ra kỷ nguyên mới trong thực hành truyền máu. Những năm sau đó, nhiều hệ nhóm máu hồng cầu khác đã được phát hiện như hệ nhóm máu Rh, Kell, Kidd, Duffy, Lewis, MNS…

Năm 2019, Hội Truyền máu quốc tế công nhận có tới 39 hệ nhóm máu hồng cầu với 367 kháng nguyên nhóm máu khác nhau; trong đó, hai hệ nhóm máu ABO và Rhesus là quan trọng nhất trong hoạt động truyền máu.

Mỗi hệ nhóm máu lại có các nhóm máu khác nhau do sự có mặt hay vắng mặt của kháng nguyên mang đặc tính di truyền trên bề mặt hồng cầu và kháng thể trong huyết thanh của người đó. Hệ nhóm máu Rh có hệ kháng nguyên đa dạng và phức tạp nhất với hơn 50 kháng nguyên, trong đó kháng nguyên D là phổ biến nhất.

Nhóm máu ABO

Có 4 nhóm máu khác nhau – A, B, AB và O. Những tên nhóm máu này cho biết tế bào hồng cầu của bạn có mang:

• Kháng nguyên A – nhóm máu A
• Kháng nguyên B – nhóm máu B
• Kháng nguyên A và B – nhóm máu AB
• Không có kháng nguyên – nhóm máu O

Hệ nhóm máu ABO gồm 4 nhóm máu là A, B, O và AB với tỷ lệ phân bố trong cộng đồng khác nhau ở từng chủng tộc. Ở Việt Nam, tỷ lệ này là: nhóm O khoảng 45%, nhóm B khoảng 30%, nhóm A khoảng 20% và nhóm AB khoảng 5%.

Hệ Rh có 2 nhóm máu thường gặp là Rh(D) dương và Rh(D) âm, hay còn gọi là Rh(D)+ và Rh(D)-. Ở Việt Nam, những người có nhóm máu Rh(D) âm (bao gồm nhóm O-, A-, B-, AB-) ước tính chiếm khoảng 0,1% dân số (trong 1.000 người mới có 1 người), nên được coi là nhóm máu hiếm.

Nhóm máu Rhesus

Nhóm Rhesus hoặc nhóm Rh chứa khoảng 50 kháng nguyên khác nhau có thể được tìm thấy trên bề mặt tế bào hồng cầu của bạn.

Kháng nguyên quan trọng nhất là RhD.

Mỗi nhóm máu trong số 4 nhóm máu của hệ ABO có thể được phân loại thành:

• Rhesus dương tính – có kháng nguyên RhD
• Rhesus âm tính – không có kháng nguyên RhD

Tại sao nên biết nhóm máu của bản thân?

Biết nhóm máu của bạn có nghĩa là bạn có thể:

• có một thai kỳ an toàn
• giúp đỡ người khác khi thiếu máu

Nhóm máu và truyền máu

Nếu cần truyền máu, bạn sẽ được xét nghiệm máu để tìm nhóm máu và kháng thể để đảm bảo máu của người hiến tặng mà bạn nhận được tương thích với máu của bạn.

Máu từ nhóm máu khác nhau có các kháng nguyên khác nhau trên tế bào máu. Điều này có nghĩa là khi hệ miễn dịch của bạn nhận ra tế bào máu của người hiến tặng, nó có thể tấn công chúng.

Nếu bạn cần truyền máu, trong trường hợp khẩn cấp và không có thời gian để điều chỉnh nhóm máu của mình, bạn sẽ được truyền máu O-. Điều này là do máu O không có kháng nguyên và có thể được truyền an toàn cho bất kỳ ai.

Nhận sai nhóm máu khi truyền máu có thể đe dọa tính mạng và bạn cần được điều trị nhanh chóng. Tuy nhiên, điều này cực kỳ hiếm khi xảy ra.

Nhóm máu và mang thai

Người mang thai và con của họ cũng có thể có nhóm máu không tương thích. Nếu bạn có nhóm máu khác với con mình, bạn có thể cần được điều trị trong khi mang thai.

Bạn có thể có nhóm máu Rhesus âm tính trong khi thai nhi của bạn có nhóm máu Rhesus dương tính. Điều này có thể dẫn đến bệnh yếu tố Rhesus.

Bệnh yếu tố Rhesus là khi các tế bào miễn dịch của bạn tấn công các tế bào Rhesus dương tính của em bé. Điều này có thể dẫn đến thiếu máu trầm trọng hoặc tử vong.

Tình trạng tan máu thai kỳ này có thể được ngăn ngừa bằng cách điều trị cho bạn bằng immunoglobin kháng D. Điều này vô hiệu hóa các tế bào máu Rhesus dương tính của em bé trong máu của bạn trước khi hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể.

Hiến máu và truyền máu

Máu toàn phần từ loại A, loại O dương và loại O âm luôn luôn cần thiết.

Những người thuộc nhóm máu AB hoặc loại B có thể hiến huyết tương, điều này rất quan trọng đối với những bệnh nhân mắc:

• vết thương
• vết bỏng nặng
• bệnh về máu

Nhiều người cần truyền máu thường xuyên để giúp điều trị tình trạng bệnh lý của họ. Ví dụ về cách sử dụng máu hiến bao gồm điều trị ung thư, thiếu máu và các bệnh về máu, dạ dày và thận.

Bạn có thể chọn hình thức hiến máu bao gồm:

• máu
• huyết tương (phần chất lỏng trong máu của bạn)
• tiểu cầu (các mảnh tế bào giúp đông máu)

Hiến huyết tương là gì?

Việc hiến tặng huyết tương được gọi là apheresis. Nó giống như cho máu vậy. Bạn có thể hiến huyết tương 2 tuần một lần. Chỉ hơn một nửa máu của bạn là huyết tương.

Một thiết bị chuyên dụng đặc biệt sẽ lấy máu từ cánh tay của bạn. Máy tách máu của bạn và thu thập huyết tương.

Huyết tương của bạn có màu vàng khi nó được tách ra khỏi tế bào hồng cầu, khiến máu của bạn có màu đỏ.

Huyết tương có thể được sử dụng theo nhiều cách, như điều trị bệnh gan và thận, ngăn ngừa và cầm máu cũng như điều trị các vết bỏng lớn.

Tôi có thể hiến máu nếu tôi bị bệnh không?

Không, bạn sẽ phải đợi cho đến khi cảm thấy khỏe lại rồi mới hiến máu.

Ngay cả khi chỉ có các triệu chứng nhẹ như sổ mũi, bạn cũng nên ở nhà để nghỉ ngơi và hồi phục.

Tôi có thể hiến máu sau khi tiêm chủng không?

Bạn có thể phải chờ hiến máu hoặc huyết tương sau khi tiêm chủng. Thời gian chờ đợi tùy thuộc vào loại vắc-xin bạn đã tiêm.

• Đối với vắc xin Sởi, Quai bị, Rubella (sởi Đức), Bại liệt, Lao, Thủy đậu: 4 tuần sau khi tiêm
• Đối với vắc xin COVID-19: 3 ngày sau khi tiêm
• Đối với vắc xin viêm gan B: 2 tuần sau khi tiêm
• Đối với vắc xin đậu mùa/đầu khỉ: 8 tuần sau khi tiêm

Tôi có thể hiến máu bao lâu một lần?

Bạn có thể hiến máu 12 tuần một lần hoặc hiến huyết tương 2 tuần một lần.

The post Tổng quan về nhóm máu appeared first on NOVAGEN.

Các hệ nhóm máu

Hiện nay, các nhóm máu được chia thành 2 hệ: hệ ABO và hệ Rh.

Hệ nhóm máu ABO

Trong hệ này bao gồm 4 nhóm máu: A, B, O, AB

• Nhóm máu A: Người thuộc nhóm máu A có thể hiến máu cho người nhóm máu A hoặc AB và có thể nhận máu từ người truyền nhóm máu O.
• Nhóm máu B: Người thuộc nhóm máu B có thể hiến máu cho người nhóm máu B hoặc AB và có thể nhận máu từ người truyền nhóm máu O.
• Nhóm máu O: Người thuộc nhóm máu O chỉ có thể nhận máu từ người truyền có nhóm máu O, vì các kháng thể của nhóm máu này sẽ tấn công các nhóm máu khác. Tuy nhiên, nhóm máu O có thể hiến máu cho tất cả các nhóm còn lại.
• Nhóm máu AB: Đây được coi là một nhóm máu hiếm. Người thuộc nhóm máu AB có thể nhận máu của bất kỳ nhóm máu nào nhưng lại chỉ có thể hiến cho những người cùng nhóm AB.

Hệ nhóm máu ABOh

Hầu hết máu ở người có kháng nguyên D ở hồng cầu gọi là Rh D(+), trong trường hợp không có thì gọi là Rh D(-). Ở Việt Nam, tỷ lệ người có Rh D(-) chỉ khoảng 0,07%, một con số quá nhỏ nên đây được coi là một nhóm máu hiếm. Rh D(-) có thể truyền máu cho người Rh D(+) nhưng chỉ được nhận máu từ người Rh D(-).

Cách xác định nhóm máu không cần xét nghiệm

Để kiểm tra nhóm máu của mình mà không cần đến các cơ sở y tế thì bạn cần tự chuẩn bị một bộ thiết bị nhận biết nhóm máu. Bạn có thể tìm mua bộ này trên mạng với đầy đủ kim nhọn đi kèm và thẻ kiểm tra. Cách thức thực hiện như sau:

• Dùng kim đâm nhẹ vào ngón tay để máu nhỏ ra vùng của thẻ kiểm tra. Bạn phải đảm bảo tất cả các vùng trên thẻ đều chứa kháng thể để chất này phản ứng với kháng nguyên trong máu của bạn.
• Sử dụng que nhọn hoặc tăm xỉa răng để quét đều máu lên các vùng của thẻ kiểm tra.

Sau khi thực hiện 2 bước trên, bạn sẽ quan sát hiện tượng và đưa ra kết luận dựa trên cơ sở lý thuyết sau:

• Nếu máu không bị vón cục: nhóm máu O.
• Nếu máu vón cục ở vùng anti-A: nhóm máu A.
• Nếu máu vón cục ở vùng anti-B: nhóm máu B.
• Nếu máu vón cục ở vùng anti-A và anti-B: nhóm máu AB.

Cách xác định nhóm máu không cần xét nghiệm

Bài viết liên quan: Các nhóm máu cơ bản theo sơ đồ nhóm máu bạn nên biết

Nhận diện tính cách thông qua nhóm máu

Có thể bạn chưa biết nhưng chúng ta có thể nhận diện tính cách của một người thông qua nhóm máu của họ. Những kết luận này được đưa ra dựa trên sự nghiên cứu, thống kế trên số đông. Tuy nhiên, mọi sự nhận xét chỉ là cái nhìn khách quan để bạn tham khảo.

Người có nhóm máu A: Dè dặt, nhút nhát

Những người thuộc nhóm máu A thường sở hữu những tính cách rất đáng quý. Họ có sự điềm tĩnh, ôn hòa, kiên nhẫn, đúng giờ và sống có trách nhiệm. Họ theo đuổi chủ nghĩa hoàn hảo nên dễ bị ám ảnh, hay nhạy cảm và luôn có sự đề phòng. Vì có những tính cách này nên họ có xu hướng tìm đến những nơi yên tĩnh hưởng thụ một cuộc sống an yên qua ngày.

Người có nhóm máu B: Tạo báo, cạnh tranh

Những người thuộc nhóm máu B luôn có sự táo bạo của một kẻ đi săn. Họ là những người sáng tạo, lạc quan và yêu thích sự tự do. Lối tư duy của họ luôn độc lập, cầu tiến nên nhiều khi khá bốc đồng, tự coi mình là cái rốn của vũ trụ. Đôi khi, ẩn chứa trong họ lại là sự khó đoán, thâm sâu bí hiểm khiến người khác phải tò mò, muốn khám phá. Đây cũng có thể coi là một điểm thu hút của họ.

Người có nhóm máu AB: quy củ, thụ động

Những người thuộc nhóm máu AB thường sống theo quy tắc, có tính tổ chức cao. Họ có trực giác khá tốt nhưng phản ứng lại chậm khiến họ lạc giữa sự hướng nội và hướng ngoại. Họ yêu thích sự yên tĩnh nhưng tài ngoại giao cũng thuộc dạng linh hoạt. Yếu điểm của họ là sự nghiêm khắc quá mức, ít khoan dung và dễ xa cách mọi người.

Người có nhóm máu O: hoạt bát, hướng ngoại

Những người thuộc nhóm máu O đa số có tính cách hướng ngoại. Họ luôn hòa đồng, vui vẻ, cởi mở với mọi người xung quanh. Họ có sự tự tin, giàu tham vọng và sống có mục đích. Họ có thiên hướng thích lãnh đạo nên có đôi khi sẽ bày ra vẻ hống hách khiến mọi người khó chịu. Có đôi khi, trí tưởng tượng của họ còn bay cao, bay xa và mơ mộng hão huyễn, viển vông.

Trên đây là những thông tin chúng tôi tổng hợp lại và chia sẻ cho bạn về những vấn đề liên quan đến xác định nhóm máu. Hy vọng, bạn sẽ ứng dụng được chúng và sớm nhận biết được nhóm máu của mình để chăm sóc, bảo vệ sức khỏe tốt hơn.

==> Kết nối với Dr Hoàng NOVAGEN

• Youtube: https://youtube.com/DrHoangNOVAGEN

• Facebook: https://fb.com/DrHoangNOVAGEN

• Zalo: https://zalo.me/DrHoangNOVAGEN

• Tiktok: https://tiktok.com/DrHoangNOVAGEN

The post Cách xác định nhóm máu không cần xét nghiệm cực kỳ chính xác appeared first on NOVAGEN.

Trên sơ đồ nhóm máu tại sao có nhiều loại?

Chắc có lẽ kiến thức này bạn đã được học khi đang còn ngồi trên ghế nhà trường. Nhưng bạn có bao giờ thắc mắc rằng sao nó lại có nhiều loại như vậy không?

Mỗi loại máu đều có khả năng chống lại một số bệnh truyền nhiễm

Theo các nhà khoa học thì nguyên nhân hình thành do tổ tiên loài người thích nghi với các bệnh truyền nhiễm khác nhau nên tạo ra các nhóm máu khác nhau. Ví dụ ở khu vực Châu Phi và Châu Á thường bị căn bệnh sốt rét hoành hành nên tạo ra nhóm máu O. Vì vậy những người có nhóm máu O có khả năng chống lại bệnh sốt rét tốt hơn các nhóm máu khác.

Nguyên tắc cho nhận trên sơ đồ nhóm máu

Hiện nay các chương trình hiến máu nhân đạo được hưởng ứng mạnh mẽ bởi ý nghĩa nhân văn của nó. Bạn có biết một nhóm máu có thể cho được nhiều nhóm máu khác nhau không? Hãy tiếp tục tìm hiểu để có thêm nhiều kiến thức y học về nhóm máu của mình.

Phân loại nhóm máu dựa vào yếu tố nào?

Các yếu tố quyết định việc phân chia nhóm máu chính là: dựa theo một số chất cacbohydrat và protein đặc thù trên hồng cầu. Thông thường chúng ta đều biết có 4 nhóm là O, A, B và AB nhưng trên thực tế chúng ta có tới 46 nhóm máu đấy. Mỗi nhóm có cơ chế sinh học riêng nên có thể nó tiếp nhận nhóm máu này nhưng lại sinh ra kháng thể để phá hủy tế bào nhóm máu khác.

Cách xác định thuộc nhóm máu trong sơ đồ nhóm máu

Bạn sẽ có hai cách để xác định nhóm máu của mình đang mang là nhóm máu gì như sau:

• Cách 1: kiểm tra bằng các thiết bị y tế thông qua việc đi khám sức khỏe bằng cách xét nghiệm máu. Tỉ lệ chính xác của phương pháp này là chuẩn 100%.
  

  Cách kiểm tra nhóm máu chính xác nhất là xét nghiệm

• Cách 2: xác định dựa trên nhóm máu của bố mẹ, cách này chỉ chính xác trong một vài trường hợp vì tính toán dựa hoàn toàn vào nhóm máu của bố mẹ.

Ví dụ:

• Bố mẹ đều có nhóm máu O con sinh ra sẽ có nhóm máu O.
• Bố nhóm O và mẹ nhóm A thì con có thể thuộc một trong hai nhóm A hoặc O.
• Bố nhóm B còn mẹ nhóm A thì con có thể thuộc một trong nhóm A, B, AB hoặc O.

Bài viết liên quan: Anh chị em ruột có cùng nhóm máu không?

Nguyên tắc cho nhận của các nhóm máu

Mỗi nhóm máu có cơ chế hoạt động, cấu tạo khác nhau nên sẽ gặp nguy hiểm nếu truyền sai nhóm máu. Vì vậy bạn cần nắm được đặc tính của từng nhóm sau.

Nhóm máu A

Đây là nhóm màu chiếm số lượng 34.83% nhiều thứ 2 trong sơ đồ nhóm máu sau nhóm O. Mang đặc trưng kháng nguyên A trong các tế bào hồng cầu và kháng thể B trong huyết tương. Những người thuộc nhóm máu này có thể cho những người nhóm máu A, nhóm B và tiếp nhận được nhóm máu O và A.

Nhóm máu B

Nhóm máu này chiếm 13.61% trong sơ đồ nhóm máu đứng sau AB. Nó có chứa kháng nguyên B trên tế bào hồng cầu và kháng thể A trong huyết tương nhưng lại để chống lại kháng thể A. Những người thuộc nhóm máy này có thể cho người nhóm máu B, nhóm AB và tiếp nhận được nhóm máu B hoặc O.

Mỗi nhóm máu đều có đặc trưng riêng

Nhóm máu AB

Nhóm này chỉ chiếm 7.14% trong sơ đồ nhóm máu, mang đặc trưng có cả hai kháng nguyên A và B trên tế bào hồng cầu nhưng không có kháng thể nào trong huyết tương. Nhóm máu này chỉ cho được duy nhất nhóm máu AB nhưng lại nhận được rất nhiều nhóm máu A, B, O, AB.

Nhóm máu O

Đây là nhóm máu phổ biến nhất chiếm tỉ số nhiều nhất lên tới 44.42% trong sơ đồ nhóm máu. Đặc trưng của nhóm máu này là không có kháng nguyên trong hồng cầu nhưng lại có cùng lúc cả hai kháng thể A và B trong huyết tương. Nhóm máu này có thể cho tất cả nhóm máu còn lại A, B, AB, O nhưng chỉ nhận được duy nhất từ nhóm máu O.

Đọc thêm: Nhóm máu có di truyền không? Liệu có thể dùng nhóm máu xác định huyết thống?

Việc nhầm lẫn nhóm máu trong sơ đồ nhóm máu dẫn có nguy hiểm không?

Đây thực sự là một điều tai hại khủng khiếp nếu để xảy ra nhầm lẫn trong quá trình truyền máu. Khi mới bắt đầu tiếp nhận bệnh nhân sẽ bắt đầu có cảm nhận nóng tại điểm truyền, cảm giác nóng lạnh thất thường, đau ở lưng…Lúc này các tế bào hồng cầu của máu truyền vào không tương thích sẽ bắt đầu bị phá hủy trong khi vẫn còn các mạch máu bên trong, các tán huyết mạch bị cắt. Gây ra hiện tượng sốc, số lượng mô sản sinh ra do tế bào hồng cầu đồng loạt bị phá v dễ gây ra hội chứng đông máu không kiểm soát.

Các tế bào hồng cầu sẽ bị phá vỡ nếu truyền nhóm máu không tương thích

Như vậy với những kiến thức đã cung cấp phía trên bạn đã hiểu rõ hơn được vai trò của mình trong sơ đồ nhóm máu. Hãy làm ngay các xét nghiệm để biết được nhóm máu chính xác của mình. Ghi nhớ nhóm máu chính xác để sử dụng trong những tình huống cấp bách như truyền máu cứu người.

The post Các nhóm máu cơ bản theo sơ đồ nhóm máu bạn nên biết appeared first on NOVAGEN.

Trong quá trình tư vấn xét nghiệm ADN và giám định gen, các chuyên gia tại Trung tâm xét nghiệm ADN NOVAGEN nhận được rất nhiều câu hỏi liên quan đến vấn đề xác định huyết thống qua nhóm máu ABO có chính xác không?

Ví dụ như là:

1. Bố mẹ đều là nhóm máu A, có thể sinh con có nhóm máu O
2. Bố mẹ nhóm máu O thì con nhóm máu gì
3. Bố nhóm máu AB mẹ nhóm máu O con nhóm máu gì
4. Bố nhóm máu A mẹ nhóm máu O con nhóm máu gì
5. Bố nhóm máu O mẹ nhóm máu B con nhóm máu gì
6. Bố nhóm máu B mà con trai thì lại nhóm máu AB, còn con gái lại có nhóm máu O
7. Mẹ nhóm máu AB, sinh con nhóm máu AB thì bố có nhóm máu gì
8. Trong một gia đình có một người con nhóm máu B và một người con nhóm máu O. nhóm máu của bố mẹ có thể là trường hợp nào

Dưới góc độ di truyền học, máu được di truyền theo định luật Mendel.

Mỗi nhóm máu thuộc hệ thống phân loại ABO đều được quy định bởi các gen đặc trưng mang tính trội (gen trội) hoặc tính lặn (gen lặn).

Sự kết hợp giữa các gen lặn và gen trội sẽ quy định nhóm máu đặc trưng của mỗi người.

Tuy nhiên, khoa học đã chứng minh rằng phương pháp tính toán nhóm máu ABO có thể dự đoán được khả năng mối quan hệ huyết thống cha con nhưng độ chính xác rất thấp.

Do vậy, đối với các trường hợp yêu cầu tính pháp lý cao thì KHÔNG thể dựa vào nhóm máu A, B,O để xác định mối quan hệ huyết thống giữa hai người.

Chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết về cơ sở khoa học của phương pháp xác định huyết thống bằng nhóm máu trong các phần tiếp theo của bài viết này.

Trước hết, chúng ta hãy cùng tìm hiểu hệ thống nhóm máu ABO là như thế nào?

HỆ THỐNG NHÓM MÁU ABO

Cấu tạo của máu đều chứa các thành phần cơ bản giống nhau, bao gồm:

• hồng cầu
• bạch cầu
• tiểu cầu
• huyết tương

Dựa vào sự hiện diện của các kháng nguyên và protein đặc thù có trên màng hồng cầu mà máu được phân loại thành các nhóm khác nhau.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng cơ thể con người có khoảng 46 nhóm máu khác nhau. Máu của mỗi nhóm có thể có kháng thể chống lại những nhóm kia.

Do đó, khi truyền máu khác nhóm vào, kháng thể của người nhận có thể phá hủy máu gây tác hại cho cơ thể.

Trong số các phân loại nhóm máu, hệ thống nhóm máu ABO là phổ biến nhất và được phân loại thành 4 nhóm máu chính là O, A, B và AB.

Trên bề mặt màng hồng cầu của mỗi nhóm máu A, B, O và AB sẽ có các kháng nguyên đặc trưng riêng của mỗi nhóm:

Nhóm máu ABO được phân loại dựa vào kháng nguyên trên bề mặt hồng cầu.

1. Nhóm máu A

Nhóm máu A khá phổ biến, chiếm 35.7%, chỉ đứng sau nhóm máu O về sự phổ biến, được đặc trưng bởi sự hiện diện của kháng nguyên A trên các tế bào hồng cầu, và kháng thể B (để tấn công kháng nguyên B) trong huyết tương.

Vì vậy, người có nhóm máu A có thể:

• Cho người có nhóm máu A và người có nhóm máu AB.
• Nhận máu từ người có nhóm máu O và A.

2. Nhóm máu B

Đây là nhóm máu khá hiếm, chiếm 8.5%, chỉ đứng sau nhóm máu AB. Nó chứa các kháng nguyên B trên tế bào hồng cầu, và kháng thể A (để tấn công kháng nguyên A) trong huyết tương.

Vì vậy, người có nhóm máu B có thể:

• Cho, hiến tặng máu cho người có nhóm máu B, người có nhóm máu AB.
• Nhận máu truyền từ những người có nhóm máu B hoặc O.

3. Nhóm máu AB

Khác với nhóm máu O, nhóm máu AB không phổ biến, chỉ chiếm 3.4%. Nhóm máu AB được đặc trưng bởi có cả kháng nguyên A và B trên tế bào hồng cầu, và không có kháng thể trong huyết tương.

Vì vậy, người có nhóm máu AB có thể:

• Cho, hiến tặng máu cho những người có nhóm máu AB.
• Nhận máu truyền từ tất cả những người có nhóm máu A, B, AB, O.

4. Nhóm máu O

Nhóm máu O là nhóm máu phổ biến nhất, chiếm 37.4%. Nhóm máu O không có kháng nguyên A cũng không có kháng nguyên B trên tế bào hồng cầu, nhưng lại có cả hai kháng thể A và B trong huyết tương.

Vì vậy, người có nhóm máu O có thể:

• Cho, hiến tặng máu cho tất cả các nhóm máu còn lại là A, B, AB, O.
• Nhận máu truyền từ những người có nhóm máu O.

Như vậy, đến đây chúng ta có thể thấy rằng mỗi một nhóm máu trong hệ thống phân loại ABO đều có những đặc trưng riêng, kết cấu của mạch máu có thể bị phá vỡ nếu truyền không đúng nhóm máu tương thích.

Do đó, việc biết bạn thuộc nhóm máu nào và các đặc tính của nó ra sao là thông tin rất quan trọng cần được xác định ngay từ nhỏ và lưu trữ kèm theo hồ sơ sức khỏe cá nhân của mỗi người.

CƠ CHẾ DI TRUYỀN CỦA NHÓM MÁU ABO

Như đã được đề cập ở phần đầu của bài viết, nhóm máu được di truyền theo định luật Mendel.

Định luật Mendel hay quy tắc Mendel mô tả quá trình di truyền các đặc tính biểu hiện bên ngoài, được xác định bởi một gen duy nhất.

Quy tắc này được đặt theo tên của người phát hiện ra chúng Gregor Mendel. Ông là người đã công bố đầu tiên kết quả thí nghiệm ở cây đậu Hà Lan vào năm 1866.

Kiểu gen khác nhau sẽ tạo ra nhóm máu khác nhau

Mỗi nhóm máu thuộc hệ thống phân loại ABO đều được quy định bởi các gen đặc trưng mang tính trội (gen trội) hoặc tính lặn (gen lặn). Sự kết hợp giữa các gen lặn và gen trội sẽ quy định nhóm máu đặc trưng của mỗi người.

• Có 2 gen trội quy định tính trạng nhóm máu, đó là gen A và gen B
• Có 1 gen lặn quy định tính trạng nhóm máu, đó là gen O

Người nhóm máu A có thể mang kiểu gen AA hoặc AO, người nhóm máu B mang kiểu gen BB hoặc BO, người nhóm máu AB mang kiểu gen AB, người có nhóm máu O mang kiểu gen OO.

Do đó, sự kết hợp giữa người bố mang nhóm A, mẹ mang nhóm máu B có thể sinh ra con mang nhóm máu AB.

Dưới đây là sơ đồ về cơ chế di truyền của nhóm máu ABO:

Tính tương đối của việc dựa vào nhóm máu để xác định huyết thống có thể được giải thích qua các trường hợp kết hợp của các nhóm máu như sau:

Tư vấn xét nghiệm ADN Cha Con

Như vậy, khi biết được nhóm máu của Bố và Mẹ thì sẽ biết được thông tin nhóm máu của Con.

• Theo đó, bố nhóm máu A kết hợp với mẹ nhóm máu B cho con có nhóm máu O, A, B, AB. Hoặc bố nhóm máu A kết hợp với mẹ nhóm máu O thì con sẽ có nhóm máu A, O; bố có nhóm máu A kết hợp với mẹ có nhóm máu AB thì con sinh ra có thể mang các nhóm máu như A, B, AB…Tương tự, nếu mẹ có nhóm máu AB, con có nhóm máu A thì bố của đứa bé sẽ có thể mang một nhóm máu bất kỳ trong 4 nhóm máu ==> vì thế việc xác định quan hệ cha con theo nhóm máu trong trường hợp này là không hề chính xác.
• Bố và mẹ đều có nhóm máu O chỉ có thể sinh ra người con có nhóm máu O ==> Do vậy, nếu người “Con” không có nhóm máu O thì rất có thể đó không phải là Con của cặp bố mẹ này.

Chúng ta có thể xem sơ đồ sau để thấy rõ ràng và trực quan hơn về sự di truyền nhóm máu ABO:

Cơ sở xác định huyết thống qua nhóm máu ABO

Ở khía cạnh ngược lại, nếu biết nhóm máu của Mẹ và nhóm máu của Con thì có suy ra được nhóm máu của Bố đứa trẻ hay không?

Nhìn vào bảng trên, chúng ta có thể thấy rằng:

• Nếu Mẹ có nhóm máu A, con có nhóm máu A ==> nhóm máu của người cha sinh học có thể là 1 trong 4 loại A hoặc B hoặc AB hoặc O
• Nếu Mẹ có nhóm máu A, con có nhóm máu B ==> người cha sinh học có thể có nhóm máu B hoặc AB
• Đặc biệt, nếu Mẹ là AB thì Con không thể là O, nếu Mẹ là O thì con không thể là AB.

Từ những điều trên có thể thấy, nếu chỉ dựa vào nhóm máu để xác định quan hệ huyết thống sẽ KHÔNG có kết quả chính xác ==> kết quả xác định nhóm máu này chỉ mang tính chất tương đối và có ý nghĩa tham khảo khi xác định quan hệ huyết thống Cha-Con.

XÁC ĐỊNH HUYẾT THỐNG THEO NHÓM MÁU ABO

Vì mang tính chất tương đối như đã phân tích ở trên nên vẫn có trường hợp các giám định viên có thể dùng nhóm máu để xác định quan hệ huyết thống.

Từ năm 1920, các nhà khoa học đã xác định rằng nhóm máu có thể di truyền cho thế hệ sau và có thể dự đoán một cách tương đối của đứa trẻ dựa trên nhóm máu của bố mẹ.

Ngược lại, khi biết được nhóm máu của con và nhóm máu của mẹ thì cũng sẽ dự đoán được nhóm máu của người cha sinh học của đứa trẻ.

Ví dụ như:

• Bố và mẹ đều mang nhóm máu O thì con sinh ra chỉ có thể mang nhóm máu O mà không thể là nhóm A, B hay AB.
• Bố và mẹ đều mang nhóm máu AB thì con sinh ra sẽ có nhóm máu A, B, AB mà không thể có nhóm máu O.
• Bố và mẹ đều mang nhóm máu B thì con sinh ra không thể có nhóm máu A, AB.
• Bố và mẹ đều mang nhóm máu A thì con sinh ra không thể có nhóm máu B, AB.

Như vậy, dựa trên những phân tích nêu trên, chúng ta có thể kết luận rằng: xác định huyết thống qua nhóm máu ABO có mức độ chính xác khá thấp và việc này không được thừa nhận về mặt pháp lý. Chỉ có xét nghiệm ADN mới giúp xác định huyết thống một cách chính xác và có độ tin cậy cao nhất.

Cho đến nay việc xác định xem hai người có cùng hay không cùng quan hệ huyết thống chủ yếu vẫn dựa vào xét nghiệm ADN. Muốn thực hiện được xét nghiệm này thì phải lấy mẫu máu, tóc hay tế bào niêm mạc miệng của những người cần xét nghiệm để phân tích và so sánh thông tin ADN của mỗi người với nhau.

>> Đọc thêm:

• XÉT NGHIỆM ADN CHA CON
• XÉT NGHIỆM ADN MẸ CON
• XÉT NGHIỆM ADN THAI NHI
• XÉT NGHIỆM ADN LÀM GIẤY KHAI SINH
• BẢNG GIÁ XÉT NGHIỆM ADN TẠI HÀ NỘI
• NHÓM MÁU AB LÀ NHÓM MÁU HIẾM NHẤT TRÊN THẾ GIỚI

TS. Đặng Trần Hoàng
Viện trưởng Viện Công nghệ ADN và Phân tích di truyền
www.xetnghiemadnchacon.com

==> Kết nối với Dr Hoàng NOVAGEN

• Youtube: https://youtube.com/DrHoangNOVAGEN

• Facebook: https://fb.com/DrHoangNOVAGEN

• Zalo: https://zalo.me/DrHoangNOVAGEN

• Tiktok: https://tiktok.com/DrHoangNOVAGEN

The post Xác định huyết thống qua nhóm máu ABO có chính xác không? appeared first on NOVAGEN.